Skip to content 
fietsen
R1-fietsroute naar Sint-Petersburg(2019)

Fietsen van Berlijn naar Klaipeda (Litouwen) door Polen en Kaliningrad

Een van de langste Europese fietsroutes is de R1, die van Londen helemaal naar Sint-Petersburg en Helsinki loopt, een afstand van ruim 4500 km. We reden in het voorjaar van 2019 het traject vanaf Berlijn door Polen en de Russische exclave Kaliningrad tot aan de havenstad Klaipeda in Litouwen, ruim 1100 kilometer door een tamelijk dunbevolkt, groen landschap, dat nog vol herinneringen is aan een roerig en bloederig verleden. Nooit zagen we langs de weg meer gedenktekens aan de wereldoorlogen dan tijdens deze fietstocht.

Na aankomst op Berlin Hauptbahnhof fietsen we via de Reichstag naar de Brandenburger Tor, waar het een compleet gekkenhuis is vol ronddolende toeristen en midden op het plein een vrijwel naakte man die met een Duitse vlag poseert. Ook zien we opvallend veel met Ortliebtassen bepakte fietsen en politie. Of we ook aan de Demo voor méér veilige fietspaden in Berlijn meedoen, vraagt een jongen ons. Aha. Helaas niet, we moeten de camping voor donker nog halen.

Naar de Poolse grens

Dwars door het multiculturele Kreuzberg en langs eindeloze rijen gerenoveerde DDR-flats fietsen we de stad uit, die na ons laatste bezoek in 2005 een flinke metamorfose lijkt te hebben ondergaan. Veel meer toeristen, veel meer drukte. Al snel wordt het rustiger op de fietsroute langs de Spree en we vinden een plekje op camping Erkner in het beboste merengebied ten oosten van de stad. De ontvangst is hartelijk en we krijgen een rol toiletpapier mee. Apart is wel dat je zelfs om koud water te tappen de door de receptie verschafte chipkaart nodig hebt.

De volgende ochtend pakken we de Europese R1-fietsroute op, die we tot Sint-Petersburg willen volgen. We rijden door dorpen met eeeuwenoude kerken, regelmatig nog over wegen kinderkopjes, waar gelukkig in de berm meestal wel een smalle strook met minder hobbelig wegdek is aangebracht. Zeker een stop waard is Neuhardenberg met zijn wit gepleisterde slot en de classisistische kerk uit 1809 van Karl Friedrich Schinkel, een van de wegbereiders van de moderne architectuur. We overnachten op de eenvoudige camping van Zechin, waar de opgewekte beheerder ons een beschut plekje wijst.

Van de Oder naar Bydgoszcz

Over de Oderdijk rijden we naar de brug die ons in Polen brengt. Langs de rivieroever liggen de schamele restanten van de Duitse vestingstad Küstrin, die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog voor 90 procent werd vernietigd. Na de oorlog werd de stad Pools (Oder-Neisse-grens) en omgedoopt in Kostrzyn nad Odrą. De Duitsers die nog in het stadgebied woonden, werden verdreven. De vernietigde vestingstad wordt ook wel "Pompeii aan de Oder" genoemd, wat te veel eer is, want van Pompeii resteert meer, zo ontdekken we als we tussen de schamele resten rondfietsen. Het uitzicht over de Oder blijft mooi. Het moderne Kostrzyn verderop is een echte grensstad, met een verlaten grenspost en winkels vol goedkope Poolse producten. Voor zloty's uit de geldautomaat moeten we € 7,50 commissie betalen, dus daar wachten we nog maar even mee.

De eerste Poolse kilometers over route 22 vallen niet mee. De vrij smalle weg langs een uitgestrekt moerasgebied blijkt een racebaan met veel vrachtverkeer (er is inmiddels een alternatief). Gelukkig kunnen we vrij snel afslaan en over rustige wegen door bossen en velden bereiken we Lubniewice, dat een paar restaurants heeft, maar die sluiten net de deuren als we ons om 19 uur melden. Dan maar naar de Biedronka, die tot 21 uur open is. Op de agriturismo-manege waar we logeren kunnen we prima zelf koken.

We vervolgen de route langs Hitlers Ostwall, aangeduid door een paar tankversperringen langs de weg. De bunkers dienen tegenwoordig als overwinteringsplek voor tienduizenden vleermuizen. Międzyrzecz, een stad met in de buitenwijken de vertrouwde gerenoveerde Oostblokflats, heeft een aardig centrum en een prima bakker waar we voor weinig geld een reuzenstuk taart kopen. Er volgt een licht heuvelig traject, deels over een onverharde weg, maar goed te doen.

In Stare Bielice passeren we een enorm stationsgebouw, een herinnering aan de voormalige Ostbahn, die van Berlijn naar Königsberg in Oost-Pruisen voerde. Een informatiebord met oude foto's uit de Duitse tijd geeft interessante info. Van de vroegere grandeur in deze streek resteert weinig, maar her en der worden historische gebouwen met steun van de EU in oude luister hersteld, zo blijkt. Even verderop ligt Krzyz (Duits: Kreuz), een grauw stadje met een enorm sporencomplex en een fraaie stoomloc.

Na Krzyz rijden we door een andersoortig landschap, met gelijkvormige bakstenen boerderijen en kleinschalige landbouw. Hier vestigden zich sinds de 16e eeuw mennonieten (doopsgezinden), oorspronkelijk afkomstig uit de Lage Landen en Nedersaksen, die de moerassen drooglegden en in vruchtbare akkers omvormden. Een mooi houten kerkje in Nowe Dwory is het mooiste overblijfsel uit deze periode. Op het half overwoekerde kerkhof vinden we nog metalen kruisen met Duitstalige opschriften.

kruis

Mennonietenkruis met Duitse spreuk

De provinciehoofdstad Pila oogt modern (na WOII was er niets van over) en is druk, maar al snel rijden we weer over landelijke weggetjes in het stroomgebied van de Notec, waar veel appels geteeld worden. De route biedt tot nu toe weinig bezienswaardigheden, maar in het agrarische, bosrijke landschap, dat af en toe wat heuvelt, is het aangenaam fietsen over meestal stille wegen, waarvan het wegdek wisselt tussen gruwelijke kinderkopjes en superglad asfalt. In de vele bossen is het wel oppassen voor de teken, die hier een ware plaag vormen.
In Krostkowo vinden we een mooie houten bungalow met een schitterend uitzicht over het weidse rivierdal. Als de avond valt, wordt het ijzig koud, we zijn blij dat we ons tentje in de tas hebben gelaten. Een bezoek aan het nabije openluchtmuseum in Osiek nad Notecia is zeker aan te bevelen. We krijgen een privérondleiding van een vriendelijke gids, die ruim de tijd neemt om ons over het uitgestrekte terrein rond te leiden. We zien woonhuizen en molens uit de 18e en 19e eeuw; het leven hier week waarschijnlijk niet veel af van dat in de Lage Landen, veel interieurs doen vertrouwd aan.

Van Bydgoszcz naar Malbork en Gdansk

De stad Bydgoszcz is de eerste echte verrassing op deze reis.

Van Gdansk naar Kaliningrad

Van Kaliningrad naar Klaipeida

Gefietste route

Etappe Km**
Berlijn – Erkner (Camping Flakensee) 40
Erkner – Zechin (Camping Oderbruch Camp) 84
Zechin – Lubniewice (Rancho Frontczaka) 80
Lubniewice – Drezdenko (Eljan Hotel (Hotel 4)) 92
Drezdenko – Trzcianka (Zajazd Jagnar) 67
Trzcianka – Krostkowo (Wojtaszek agroturystyczne) 75
Krostkowo – Bydgoszcz (Apartement Moztowa 3) 75
Bydgoszcz – Chelmno (Camping nr. 138) 79
Chelmno – Brachlewo (Kemping Brachlewo nr. 203) 92
Brachlewo – Malbork (Apartement Warecki) 48
Malbork – Frombork (Camping Frombork) 80
Frombork – Kaliningrad (Paraiso Hotel) 75
Kaliningrad – Svetlogorsk (Lake Sity Apartment) 66
Svetlogorsk – Nida (Inkliuzas Hotel) 93
Nida – Klaipeida (Ferryhaven) 66
Totaal 1112 km

** Inclusief omwegen voor boodschappen etc.

Bernkastel

XXXXXX